Wat is cellulitis?

Het woord "cellulitis" kent twee betekenissen. Meeste mensen kennen het als de putjes in de huid ("sinaasappel huid"), die je meestal op de bovenbenen ziet. In de medische wereld wordt echter iets anders bedoeld, namelijk een bacteriële infectie van de huid. Dit komt het meeste voor aan de benen of de armen, maar kan in principe overal op het lichaam voorkomen.

De huid beschermt het lichaam normaal gesproken tegen bacteriën en andere schadelijke invloeden van buitenaf. Bij cellulitis is een bacterie de huid binnengedrongen, bijvoorbeeld omdat de huid beschadigd is door een wond, een beet, of een kloofje tussen de tenen. Het lichaam reageert daarop, door ontstekingscellen te activeren in de huid, die vervolgens zorgen voor een ontstekingsreactie. Artsen gebruiken hiervoor van oudsher twee termen, "cellulitis" en "erysipelas", afhankelijk van hoe het er uit ziet. Maar in feite gaat het hier om hetzelfde proces.

Wat zijn de klachten?

Patiënten met cellulitis kunnen typische ontstekingsklachten krijgen aan het aangedane lichaamsdeel; zwelling, roodheid, warmte en pijn. Zie hiernaast een voorbeeld van hoe het er uit zou kunnen zien bij een been. Kenmerkend is dat de roodheid zich uitbreidt. Door de zwelling van de huid, waarbij de huid maar voor een beperkt deel kan meerekken, kan de huid harder aanvoelen. Ook kunnen er blaasjes ontstaan met daarin pus of vocht, en kan de huid gaan schilferen.

In sommige gevallen is niet alleen een lichaamsdeel aangedaan, maar kan het hele lichaam reageren op de infectie. In dat geval kan er koorts ontstaan, met koude rillingen, en kan de hartslag stijgen. Mensen worden dan soms ook misselijk.

Wanneer de cellulitis geneest, kunnen mensen last hebben van een schilferende/vervellende huid.

Hoe vaak komt het voor?

Cellulitis komt veel voor in Nederland. We weten dat er in 2001 nog ongeveer 1,7 gevallen van cellulitis of erysipelas van het been waren, per 1000 mensen. Dit aantal is in enkele jaren gestegen naar 22 per 1000, in 2007. Dit is meer dan 10 keer zo veel! Van de mensen die het krijgen, weten we ook dat een deel het nog een keer zal krijgen. Iets meer dan 10% van de mensen krijgt er binnen een jaar nog een keer last van.

Zijn er uitlokkende factoren?

Een beschadigde huid is vatbaarder voor cellulitis, omdat de natuurlijke bescherming van de huid dan doorbroken is. Wonden, verse littekens, zweren, kloofjes tussen de tenen, brandwonden, tatoeages en traumatisch letsel zijn daarom uitlokkende factoren voor cellulitis.

Ook een verminderde doorbloeding, verminderd gevoel (waardoor vroege wondjes niet opgemerkt worden), of verminderd vermogen om een afweerreactie op gang te brengen maakt iemand vatbaarder. Daarom zijn vochtophoping (oedeem), vernauwde slagaders, slechtere bloedafvoer via de aders, suikerziekte en onderdrukking van het immuunsysteem (door een ziekte of door medicatie) ook uitlokkende factoren.

Wat is de behandeling?

Omdat de aandoening ontstaat door een bacteriële infectie, is de belangrijkste behandeling antibiotica. Dit zijn middelen tegen bacteriën. Verder kan het soms handig zijn om de benen in te zwachtelen of steunkousen te gebruiken. Dit helpt met het afdrijven van vocht uit de benen, waardoor de zwelling afneemt. Ook kan dit helpen met de doorbloeding. Als er veel pijn is, kunnen pijnstillers zoals paracetamol genomen worden.

Meeste mensen kunnen behandeld worden met antibiotica van de huisarts. Soms werken deze niet goed genoeg, of helemaal niet. Of is het niet medisch verantwoord om de patiënt thuis de behandeling te laten ondergaan, bijvoorbeeld vanwege minder zelfstandigheid. Of zijn mensen misselijk en kunnen ze daarom de antibiotica niet goed innemen. In zulke gevallen worden mensen vaak opgenomen in het ziekenhuis voor behandeling.

Wat kan ik zelf doen?

U kunt zelf het been vooral rust geven. Hou het been hoog (leg het bijvoorbeeld op een kussen). Maak een eventuele wond schoon, en blijf er dan vervolgens zoveel mogelijk van af. De wond kan wel dagelijks met zeep verzorgd worden. Was goed uw handen na toiletbezoek, en na contact met de wond.

Om te voorkomen dat het optreedt, kunt u bijvoorbeeld de nagels kort houden (krabben veroorzaakt ook een huidbeschadiging). Ook kunt u oppassen dat u zich niet veel stoot (waarbij er wondjes optreden), en kunt u steunkousen dragen om vocht in de benen te verminderen. Als u suikerziekte heeft, controleer dan regelmatig de voeten en de benen op wondjes.

Meer weten?

Neem een kijkje op een van de volgende sites: